به گزارش نجوای آگاهی؛ فرجام لایحه رایگان‌سازی اتوبوس‌های کرج، گزارهٔ مهمی را در مدیریت شهری به اثبات رساند: شورا دیگر تمایلی به تصویب مصوبات بدون پشتوانه پژوهشی ندارد. شهرداری کرج در حالی این لایحه راهبردی را به صحن آورد که به گفته اعضای کمیسیون عمران، حتی ابتدایی‌ترین مطالعات ترافیکی، ارزیابی‌های اجتماعی و پیش‌بینی‌های مالی برای جبران کسری درآمد سازمان حمل‌ونقل بار و مسافر را تکمیل نکرده بود.

علیرضا رحیمی محمودآبادی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای اسلامی شهر کرج، صراحتاً پاشنه آشیل لایحه را «ضعف شهرداری در پاسخگویی کارشناسی» عنوان کرد.

 رحیمی با به چالش کشیدن ساختار مدیریت شهری یادآور شد که در سراسر دنیا حداکثر دو کشور چنین طرحی را اجرا کرده‌اند و کشورهای ثروتمند نیز هزینه حمل‌ونقل را مطابق قیمت تمام‌شده دریافت می‌کنند.

وی هشدار داد در شرایطی که ناوگان فعلی کرج با بحران کمبود قطعات، فرسودگی شدید و خروج اتوبوس‌ها از چرخه خدمت به دلیل نیاز به تعمیرات مواجه است، تزریق تقاضای جدید ناشی از رایگان‌سازی، تنها به نارضایتی اجتماعی و افت شدیدتر خدمات منجر می‌شود؛ به‌ویژه آنکه درآمد فروش بلیت اتوبوس در کرج پتانسیل خرید سالانه ۱۰ دستگاه اتوبوس جدید را دارد که با تصویب این طرح، این منبع درآمد پایدار عملاً نابود می‌شد.

عمار ایزدیار، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورا نیز با ورود به ابعاد نظارتی طرح، بر ضرورت حفظ سیستم بلیت الکترونیک تأکید کرد. از نگاه ایزدیار، حتی در صورت اجرای هرگونه سیاست حمایتی، ثبت تراکنش‌ها و آمار پیمایش رانندگان برای دریافت یارانه‌های دولتی حیاتی است.

وی همچنین به یک چالش صنفی اشاره کرد؛ اینکه پرداخت کارانه به رانندگان باید بر اساس عملکرد واقعی و میزان پیمایش باشد نه صرفاً حضور در یک خط مشخص. ایزدیار معتقد است جزیی‌نگری و اجرای محدود طرح در برخی خطوط، باعث جابه‌جایی سلیقه‌ای رانندگان و هرج‌ومرج ترافیکی خواهد شد.

در این میان، هشدارهای اقتصادی حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا سعیدی، ابعاد دیگری از خطرات این لایحه را فاش ساخت. سعیدی با یادآوری اینکه شهرداری مجموعه‌ای خودگردان و متکی به ساختار درآمد - هزینه است و به چاه‌های نفت دولت وصل نیست، بر غیرممکن بودن یا دشواری شدیدِ «بازگشت از سیاست‌های رایگان‌سازی عام» تأکید کرد.

او با تشبیه ساختار شهر به خانواده، اعطای امتیازات گسترده بی‌ضابطه را آسیب‌زا خواند و توجه شورا را به آسیب احتمالی این طرح به معیشت ناوگان تاکسیرانی جلب کرد.

 هرچند افرادی چون حسین مهاجری با تکیه بر تجربیات دوران جنگ، این سیاست را بازگشت‌پذیر دانسته و خواستار اجرای پایلوت ۴ ماهه از شهریورماه در مناطق کم‌برخوردار بودند، اما پارلمان شهری حتی با طرح‌های سه و چهار ماهه فرعی نیز مخالفت کرد.

سرانجام، شورا با رد کلیه پیشنهادات، لایحه را به شهرداری عودت داد و تکلیفی سه‌محوره صادر کرد: شهرداری کرج موظف است با بهره‌گیری از نظرات مشاوران و رسانه‌های معتبر، نظرسنجی دقیقی از کارشناسان، مدیران شهری و خود شهروندان انجام دهد تا مشخص شود آیا خواسته اصلی رانندگان و مسافران، رایگان شدن خدمات است یا افزایش کیفیت ناوگان و کاهش زمان انتظار در ایستگاه‌ها.

❓ پرسش نجوا

چرا شهرداری کرج اصرار دارد لایحه‌ای با این درجه از اهمیت و بار مالی سنگین را بدون پیوست‌های پژوهشی، ارزیابی‌های ترافیکی و نظرسنجی از شهروندان به شورا بفرستد؟ آیا پشت پرده این شتاب‌زدگی، تلاش برای کسب محبوبیت‌های کوتاه‌مدت رسانه‌ای بوده است یا جریانی در مدیریت شهری تلاش می‌کند بار سنگین فرسودگی ناوگان اتوبوسرانی را با شعارهای رفاهی پنهان کند؟